Toeristische rallye: Op ontdekking in de Jekervallei

Dit boekje neemt u mee op een reis door de verschillende etappes van het erfgoed en de cultuur van de gemeente Bassenge. U zal enkele bijzonderheden van dit gebied vol geschiedenis ontdekken. Om van een volledige gewaarwording te genieten, aarzel niet om dit boekje te gebruiken samen met het roadbook « Toeristische Rally: Op ontdekking in de Jekervallei ». Te ontdekken : - De St-Pietersberg - De Tumulus van Eben - Het Fort van Eben-Emael - Het Biotoop « la Guizette » - De Toren van Eben-Ezer - De grotten van Wonck - De Deborre molen - Het Kleine Lourdes - De Romaanse toren van de vroegere kerk - De Debrus boerderij - De St-Victor Kerk

De Sint-Pietersberg is een massief waarvan de bodem hoofdzakelijk uit kalksteen bestaat. Het strekt zich uit tussen de Maas en het Albertkanaal, van Maastricht tot in Bassenge. De verschillende natuurreservaten in deze regio beschermen de biodiversiteit, die zeer divers is. Met het oog op het behoud ervan wordt het onderhoud van het terrein gedeeltelijk uitgevoerd met behulp van schapen. In het voorjaar kan u er ook wilde orchideeën ontdekken. Opgelet... deze zijn beschermd.

Een tumulus is een kunstmatige heuvel van aarde die een graf bedekt. Die van Eben is voorzien van een houten kruis, geplaatst door pastoor Bauwens (abt van de parochie van Emael). In het begin van de 20ste eeuw werd de heuvel onderzocht, maar er werden geen vondsten gedaan.

Om België en meer bepaald de omliggende bruggen over het Albertkanaal en de Maas tegen een eventuele aanval te verdedigen, werd rond 1935 het Fort van Eben-Emael gebouwd. Helaas werd het aan het begin van de Tweede Wereldoorlog, op 10 mei 1940, ingenomen door een elite-eenheid van Duitse parachutisten. Met de hulp van zweefvliegtuigen en de voor het eerst bij deze aanval gebruikte 'shaped charge' viel het fort al na één dag in handen van nazi-Duitsland.

De biotoop « de Guizette » is ontstaan na de rectificatie van de loop van de Jeker, die in de jaren 1970 tot een wijziging van het milieu heeft geleid. Deze verandering is het gevolg van de infiltratie van de ondergrond door de grondwaterspiegel. De biotoop werd toen ontwikkeld als toevluchtsoord voor amfibieën.

De Eben-Ezer toren of het vuursteenmuseum is een toren opgetrokken uit vuursteen, gebouwd in de Jekervallei door de Heer Robert Garcet. De bouw ervan begon in 1948 en werd voltooid in 1963. De toren heeft 7 verdiepingen waar u ondermeer een tentoonstelling over de bouw van de toren kan bezichtigen, evenals een educatieve ruimte. Boven op de toren kan u de Cherubijnen van de Apocalyps bewonderen die over de vallei uitkijken.

De grotten van Wonck werden gegraven om vuursteen en tufsteen te ontginnen, dat in overvloed aanwezig was. Tufsteen is een zachte steen van samengeklonterd zand die makkelijk bewerken is. Deze grotten hebben een oppervlakte van meer dan 10.000 m² en zijn naar schatting meer dan 2.000 jaar oud. De grotten worden momenteel gebruikt voor de champignonteelt.

Watermolens waren zeer aanwezig in de gemeente Bassenge. Dankzij de aanwezigheid van de Jeker maakten deze molens gebruik van een waterrad en de kracht van de Jeker om het graan te malen. De wielen werden later in sommige molens vervangen door meer productieve turbines. De molen van Deborre behoort tot deze generatie watermolens. Je kunt nog steeds het waterrad aan de zijkant van het gebouw zien.

Het Kleine Lourdes is een grot die in 1889 werd ingehuldigd en Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes eert. De grot werd gebouwd door pater Nouwen met behulp van giften van zijn parochianen. Hij schreef aan de Maagd van Lourdes een spectaculaire genezing toe en wenste daarom een grot te bouwen gelijkend op die van Massabielle te Lourdes.

De Romaanse toren is een overblijfsel van de oude kerk van Glons die rond 1900 werd afgebroken. De toenmalige kerk werd vervangen door de kerk St Victor in het centrum van Glons. Deze vierkante verdedigingstoren dateert uit de 11e eeuw en is gedeeltelijk opgetrokken uit vuursteen en kalksteen, die in deze streek veel voorkomen.

De boerderij Debrus was een van de centrale punten van de heerlijkheid Brus. Volgens een legende was de toren voor de boerderij in de tijd van de graven van Berlo een gevangenis waar de veroordeelden op hun executie wachtten. Iets verderop, naast de boerderij, staat nog steeds de muur die het terrein langs het Brus-plein omsluit. In het midden van deze muur, zie je de bewakerspoort, die nu afgesloten is. In het verleden was deze poort het versierd met een wapenschild. Dit werd door soldaten van de Franse legers tijdens de Franse Revolutie weg gehamerd.

De kerk St. Victor dateert van 1893, werd gebouwd in neoromaanse stijl en ontworpen door de Brusselse architect Charles Appel. Zij vervangt de oude kerk die op het oude kerkhof (Rue de Brus) stond. Toen deze werd gesloopt, werd een gerepareerde klok verplaatst, die nu in het midden van het rond punt staat. In de kerk bevindt zich een beschermd orgel dat dateert van het einde van de 18e eeuw.