UNESCO Global Geopark Famenne-Ardenne : Geowandeling van Marche

Stadsvernieuwing en vestingverleden Marche-en-Famenne startte in de jaren 70 met een stadsvernieuwing die in 2011 werd bekroond met het Europese EDEN-label. De stad combineert historische architectuur met kunst in het straatbeeld. In de 13e en 14e eeuw werd de stad omringd door een 1,4 km lange en 4,2 m dikke stadsmuur met meer dan twintig torens, grachten en moerassen. De weergang en de oude ambachten Op deze hoek van de oude stadsmuur zijn de in 2014 blootgelegde restanten verwerkt in de moderne voetgangersbrug. De brug verbeeldt de vroegere weergang en verwijst met haar vier ronde structuren naar middeleeuwse torens. Beelden op de gevels eren vier historische ambachten van Marche (kantwerkster, schoorsteenveger, looier en brouwer). Op de rotonde symboliseert het kunstwerk Point de rencontre de ontmoeting tussen historie en hedendaagse kunst.

Aan de voet van de spoorwegberm komt bij de Lavoir-bron het water weer tevoorschijn dat in het karststelsel van Fond des Vaulx is geïnfiltreerd. Deze bron voedt de Marchette (stroomopwaarts ook bekend als de Fond des Vaulx- of Champlon-beek), die door Marche-en-Famenne stroomt en 11 km verderop bij Fronville in de Ourthe uitmondt.

Het ruige, diep ingesneden Fond des Vaulx is een opvallend droogdal. De Champlon-beek verdwijnt onder de grond zodra hij van de zandsteenbodem op het oplosbare Givet-kalksteen stuit. Via chantoirs (verdwijngaten) stroomt het water in een ondergronds karststelsel. Enkel bij hevige regenval stroomt de beek bovengronds.

De Sourd d’Aiwe is een kleine grot met een tijdelijke bron: afhankelijk van de waterstand stroomt er een ondergrondse rivier uit of staat de holte helemaal droog. Bij droogte kun je op de rotsen fossielen zien van eeuwenoude tropische zeeën en koraalriffen.

Halfweg het Fond des Vaulx ligt het meest iconische karstverschijnsel van de vallei: de Trotti aux Fosses. Dit 15 meter diepe instortingsgat ontstond toen het dak van een enorme ondergrondse zaal inzakte. De plek is omweven met legendes: volgens het lokale volksverhaal leefde hier de "Grosse Biesse", het mythologische wezen dat centraal staat tijdens het carnaval van Marche.

De in 2024 gerenoveerde hut dient als uitvalsbasis voor lokale verenigingen die de natuur in het gebied onderhouden en beschermen in samenwerking met de bosbouwdienst (DNF). Naast de hut bevindt zich de ingang van de Ducasse-grot. Om de vleermuizen te beschermen is de grot afgesloten; bezoeken zijn mogelijk op afspraak met de vzw Spéléo-Lux. Een paneel aan de muur geeft uitleg over het ondergrondse netwerk.

Het pad loopt door een bos langs de meestal droge bedding van de Champlon-beek. Aan het einde van het pad bevindt zich een tijdelijke verdwijning die actief wordt bij een hogere waterstand, terwijl de hoofdinfiltratie van de Marchette 150 meter stroomopwaarts ligt. Deze chantoirs Pierard voeren het oppervlakte-water af naar het ondergrondse netwerk: het water heeft zo'n 24 uur nodig om de Trotti aux Fosses te bereiken en 72 uur om weer op te duiken bij de Lavoir-bron.

Vanaf de brug over de N4 (315 m hoogte) heeft u een prachtig uitzicht over het streeklandschap rond Marche-en-Famenne. U kijkt neer op de afdaling van de autoweg die door de Calestienne naar de depressie van de Famenne loopt. Bij helder weer is in het zuidwesten de 63 meter hoge Tour de la Famennete zien, vlak bij de noordgrens van het Geopark.

Deze romaanse kerk werd ingewijd in 1050 en is een van de oudste van België die haar oorspronkelijke inwijdingssteen heeft behouden. Omgeven door een oude begraafplaats en een eeuwenoude linde herbergt het interieur een 16e-eeuws doopvont, het wapen van Filips II en beelden van de Meester van Waha — wiens oeuvre ook te zien is in het Famenne & Art Museum. De gebrandschilderde ramen van Jean-Michel Folon verbeelden het martelchap van Sint-Stefanus.

Als u deze straat afdaalt, ziet u links het Château Jadot, een geelachtig pand dat de burgerlijke architectuur van 1850 tot 1950 weerspiegelt. Aan de overkant staat het standbeeld van Li p'tit chufleu (de kleine fluiter), een werk van Louis Noël. Deze "Marchese gavroche" verbeeldt met zijn ondeugende uitstraling de speelse en goedgehumeurde spotvogelgeest van de stad.

Het FAM belicht de streekgeschiedenis van de prehistorie tot heden, met bijzondere merovingische en karolingische archeologische vondsten uit Wellin en Hamoir. Het museum zet de Meester van Waha in de schijnwerpers, een beeldbepalende laatgotische beeldhouwer. Verder ontdekt u er de lokale historie en geologie (inclusief een stadsmaquette rond 1600), de traditie van de kantenmakerij en een afdeling moderne kunst.

Als partner van het door UNESCO erkende Geopark Famenne-Ardenne is dit 4-sterrenhotel gehuisvest in een beschermde 18e-eeuwse jezuïetenkerk. Het complex beschikt over een gastronomisch restaurant met streekproducten, een wellness-spa en een groot terras. Het hotel zet in op duurzaam toerisme met natuur- en e-bike-arragementen (zoals het burlen van de herten of ethisch vissen) en ondersteunt de lokale economie met een milieubewuste bedrijfsvoering.

Midden op de Place Roi Albert staat een fontein ter ere van Georges Peret, de laatste stadsomroeper van Marche, gekleed in zijn traditionele blauwe kiel. Aan het plein ligt de Sint-Remacluskerk, een bouwwerk in Maasgotische stijl dat werd herbouwd na de stadsbranden van 1615 en 1806. De kerk herbergt een 16e-eeuws doopvont, gepolychromeerde houten beelden en moderne glas-in-loodramen uit 1974. De barokke toren uit 1715 werd nooit meer opgebouwd.