SAN PANTALEÓN DAS VIÑAS

Podemos desviarnos brevemente neste punto brevemente do camiño para visitar a igrexa de San Pantaleón das Viñas. Logo seguimos até Trasmil, onde de novo estaremos no camiño.

Da súa orixe románica só queda a fachada occidental, o resto foi reedificado en épocas posteriores. A fachada é máis ancha que a nave pola presenza nos laterais duns contrafortes. Ten unha porta de medio arco e, sobre ela, un rosetón que tamén foi modificado posteriormente na súa metade inferior. A porta ten dúas arquivoltas apoiadas en columnas e capiteis cun canon diferente a outros do románico desta comarca, máis estilizados e aplanados. Nalgúns aspectos do modelado recorda a escola mateana, como nos arquiños que decoran a arquivolta. O tímpano, sostido por dúas mochetas con representacións de cabezas humanas, non ten decoración, coa excepción dos pequenos arcos na parte inferior. Como inicio da súa construción dáse a data de 1200.

Ao outro lado do camiño está o pazo de Montecelo ou de San Pantaleón. A construción actual pode ser do século XVIII, pero a súa orixe estaría na concesión no século XV do couto de San Pantaleón, coa súa xurisdición civil e criminal, á familia Díaz de Andrade. Pazo e igrexa están nun lugar desde o que contemplar a ría de Betanzos.